De reden dat ik niet gauw naar een ander land zou verhuizen, is de Nederlandse taal. Oké er zijn meer redenen, maar taal is wel een belangrijke. Geen enkele andere taal dan die ik leerde bij geboorte is me zo eigen. Ik red me in English, een beetje dan en vooral heel letterlijk. Toen ik ooit mijn paspoort was vergeten in een Grieks hotel, belde ik met de receptie of ze ‘m hadden gevonden: my passport in between the white map next to the bed. Vriendin M. die mee was, heeft het er nog wel eens over en dan lacht ze dezelfde tranen als toen. In het Fransje red ik me met wapperende handen en voeten, maar sinds mijn leraar Frans op de middelbare me vertelde dat ik het eindexamen gemiddelde omlaag had gehaald met mijn mondeling, is het nooit meer goed gekomen. Het Italiaans en Portugees vind ik prachtig, maar spreken doe ik het niet (ondanks een Italiaans vakantievriendje ooit waarmee ik lange brieven schreef). Duits liet ik vallen in de vierde en heb ik nooit meer opgepakt. Ik haalde een 9 voor Grieks en Latijn, maar dat was waarschijnlijk omdat daar geen mondeling bij zat.
Het Nederlands dus, de taal waarin ik lees, pieker, denk, droom en praat. Ik studeerde het nadat meneer Viergever op de middelbare school mij had aangestoken met zijn liefde voor de Nederlandse taal en letterkunde. Ik vergeet hem nooit, hij draaide plaatjes in de klas, liet ons verhalen schrijven en legde met eindeloos geduld (en humor) de grammatica uit (in 2021 kreeg hij de Amsterdamsespeld opgespeld van Marjolein Moorman vanwege zijn jarenlange inzet als docent). Dezelfde grammatica die bij ons thuis vaak tot zuchten en steunen leidt vanwege haar grilligheid.
Ik vind het niet erg. Om soms nog te moeten nadenken hoe ik iets schrijf (en waarom eigenlijk). Dat taal verandert. Mee met de tijd. Met woorden die er eerst nog niet waren, maar nodig zijn om betekenis te geven aan een veranderende wereld. Woorden die verdwijnen, omdat ze niet meer passen bij de tijd of omdat we ze niet meer gebruiken. Slabakken (treuzelen), huisduif (huismus), achterkousigheid (onoprechtheid).
Woorden maken gelukkig. Omdat ze grappig zijn – uilskuiken, knijpkat – omdat ze klinken naar hun betekenis – habbekrats, achenebbisj, zompig – omdat je ze voor je ziet – flierefluiten, lanterfanten, frunniken – of zo lekker je mond uitrollen – zeepaardje, kusjes, moppentapper – zelfs als je de r nooit rollend je mond uit hebt gekregen (zoals ik). Wanneer je het woord moppentapper gebruikt, rollend of niet, heb je bij mij een streepje voor.
Ik geloof niet dat een andere taal me ooit nog zo eigen kan worden. En hoewel het vast heel goed voor mijn hersenen zou zijn, om me te redden in een vreemde taal, weet ik nu al dat ik het Nederlands zou missen. Me ontheemd zou voelen als ik me in een taal alleen oppervlakkig zou kunnen redden. Het zou grappig zijn (ooit vroeg ik in Italië om handdoeken en ik kreeg een föhn), voor even. Maar wat zou ik het missen als ik het niet dagelijks om me heen zou horen.
Ik was pas met vriendinnen weg en in een hete tobbe onder de sterren kletsten we bij. Woorden en zinnen regen we moeiteloos aan elkaar. Soms moesten we zoeken naar woorden voor wat we voelden of hadden meegemaakt. Eenmaal gevonden begrepen we het zelf ook weer een beetje beter. Vriendin I. noemde het weekend een heerlijk onderdonsje, omdat ze als kind dacht dat een onderonsje precies dat was: samen vertrouwelijk kletsen onder een denkbeeldig donzen dekbed. Verstopt voor de wereld en toch samen. Een onderdonsje. En vriendin W. dacht dat klappertanden, wat we doen als we met een enkel handdoekje om terug naar het huisje terug lopen, knappertanden was. Best logisch toch.
En gelukkig makend.

Ik bedoel maar, taal
